ธรรมที่ทำให้เป็นเทวดา หรือ เทวธรรม คือ ธรรมที่ผู้ประพฤติปฏิบัติแล้วจะนำไปสู่การเกิดในภพภูมิที่ดี ได้แก่ สวรรค์ หรือการเป็นเทวดา ธรรมเหล่านี้เป็นหลักการพื้นฐานที่ช่วยยกระดับจิตใจและพฤติกรรมของมนุษย์ให้ดียิ่งขึ้น สามารถแบ่งออกเป็น 2 หัวข้อหลัก ได้แก่
หิริ (ละอายต่อบาป)
- ความหมาย: ความละอายใจที่จะทำความชั่ว ละอายที่จะทำผิด ละอายต่อการกระทำที่ไม่ดีทั้งกาย วาจา และใจ
- การแสดงออก:
- ละอายต่อตนเอง: รู้สึกละอายเมื่อคิดจะทำสิ่งที่ไม่ถูกต้อง เพราะรู้ว่าสิ่งที่ทำนั้นไม่สมควรแก่ความเป็นคนดี
- ละอายต่อผู้อื่น: เกรงกลัวว่าคนอื่นจะรู้ว่าเราทำผิด ทำให้ไม่กล้าทำความชั่วในที่ลับและที่แจ้ง
- ความสำคัญ: เป็นธรรมที่คอยควบคุมไม่ให้คนทำความชั่ว เป็นเหมือนกำแพงกั้นไม่ให้ก้าวล่วงไปในทางที่ผิด
โอตตัปปะ (เกรงกลัวต่อบาป)
- ความหมาย: ความเกรงกลัวผลของการทำบาป เกรงกลัวโทษที่จะเกิดขึ้นจากการกระทำที่ไม่ดี
- การแสดงออก:
- เกรงกลัวผลกรรม: กลัวว่าการทำชั่วจะนำมาซึ่งความทุกข์ ความเดือดร้อน ทั้งในชาตินี้และชาติหน้า
- เกรงกลัวต่อกฎหมายและสังคม: กลัวการถูกลงโทษจากกฎหมาย หรือการถูกตำหนิจากสังคม
- ความสำคัญ: เป็นธรรมที่คอยยับยั้งไม่ให้ทำความชั่ว เพราะเห็นถึงภัยอันตรายและผลร้ายที่ตามมา
หิริและโอตตัปปะ เป็นธรรมที่ทำงานร่วมกัน หากมี หิริ ก็จะมีความละอายใจที่จะทำบาป และหากมี โอตตัปปะ ก็จะมีความเกรงกลัวในผลของบาปนั้นๆ ธรรมทั้งสองนี้จึงเป็นหลักธรรมสำคัญที่ช่วยให้มนุษย์ดำรงชีวิตอยู่ในศีลธรรมอันดีงาม และเป็นคุณสมบัติที่นำไปสู่ความเจริญรุ่งเรืองทั้งในปัจจุบันและสัมปรายภพ (ภพหน้า)