ผญาอีสาน ปริศนาธรรมไซหลังเก้า

ยามมื้อแลง ให้ใส่ไซหลังเก้า

ยามมื้อเซ้า ให้ได้เก้าหลังยาม ฯ

คำแปล ยามมื้อแลง ให้ไส่ไซหลังเก้า คนเฒ่าคนแก่โบราณ ได้สอนลูกหลานเอาไว้ว่า ก่อนหลับก่อนนอน อย่าลืม กราบไหว้พระรัตนตรัย ระลึกถึงพระรัตนตรัย พระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ นี้คือ รัตนะ 3 ประการ คำว่าไซหลังเก้า คือการ ระลึกถึง รัตนตรัย 3 รอบ แม้ครั้งที่หนึ่ง แม้ครั้งที่สอง แม้ครั้งที่สามรวมเป็น 9 เรียกว่า ไซหลังเก้า

คำแปล ยามมื้อเซ้า ให้ได้เก้าหลังยาม ก็คือว่า พอตื่นเช้าขึ้น ให้กลับไปยามไซหลังเก้า คือ กลับไประลึกถึงพระรัตนตรัย 3 รอบอีกครั้ง เป็น 9 พอดี… นั่นคือ ระลึกถึงทั้งก่อนนอน และ ตื่นเช้าก่อนออกไปทำงาน

ก็จะได้รับสิ่งที่ดีงาม ตลอดชีวิต หากทำได้ทุกวัน

ผญาอีสาน อย่าสิไลลืมถิ่น มูลมังแต่ครั้งเก่า

อย่าสิไลลืมถิ่ม มูลมังแต่ครั้งเก่า

อย่าสิลืมฮีตเค้า คนเก่าเพิ่นสั่งสอน 

ให้ซ่อยเสริมเติมแต้ม แนมหา มาคืนครอบ

แปลงระบอบแบบเบื้อง ให้เฮืองล้ำอย่าต่ำถอย ฯ

คำแปล อย่าลืมวัฒนธรรมแต่ครั้งเก่า ที่ปู่ย่าตายายสั่งสอนมา ให้ช่วยกันส่งเสริมพัฒนาให้กลับมาเหมือนเดิม อย่าให้สูญหายไป

ผญาอีสาน อย่าได้ติกันหลายเด้อ เบิ่งแนมจะของนำแน่

อย่าได้ติโทษท้วง ปวงหมู่หมูหมา

มันบ่เห็นแนวกิน บ่แล่นวนเวียนอ้อม

ติแต่แมงวันฮ้าย ตอมโตอยู่โผ้โผ่

โตหากเหม็นอู่อู้ สิติได้ฮ่อมใด ..ซั่นแหล่วววพี่น้องเอ้ยย

ผญา บุญบุญนี้บ่มีไผปุนแจก

พระสงฆ์รับบาตร อันเป็นภาพเก่าแก่ ที่หาดูได้ยากแล้ว

อันว่า บุญบุญนี้

บ่มีไผ ปุนแจกกันแหล่ว

มันบ่แหกออกได้ ดอกคือไม้ผ่ากลาง

คือจังเฮากินข้าว เฮากิน เฮากะอิ่ม

มันบ่ฮ่อนไปอิ่มท้อง

เขาพู้น เผิ่นบ่ได้กิน ซั่นแหล่ว…